Nova studija istraživača sa Univerziteta Južne Kalifornije (USC) pronašla je povezanost između zdravije ishrane, bogate voćem, povrćem i integralnim žitaricama, i većih stopa ranog, odnosno mladalačkog raka pluća kod nepušača.
Istraživači smatraju da bi mogući razlog moglo biti prisustvo ostataka pesticida, a ne sama zdrava hrana, te planiraju dodatna istraživanja. Takođe su pronašli sličnu povezanost kod žena koje koriste oralne kontraceptive.
Iako je smrtnost od raka pluća u Sjedinjenim Američkim Državama značajno opala od 1990. godine, trendovi pojave bolesti su složeniji. Broj novih slučajeva raka pluća opada kod muškaraca od sredine 1980-ih, a kod žena od sredine 2000-ih, uz godišnji pad od 3,0% i 1,4% u periodu od 2012. do 2021. godine.
Međutim, uprkos opštem padu, istraživače zabrinjava drugačiji trend – porast broja slučajeva raka pluća kod mlađih nepušača, posebno kod žena.
Istraživanje raka pluća kod mlađih osoba
Rak pluća se obično javlja kod starijih osoba sa istorijom pušenja, ali može pogoditi i mlađe odrasle osobe, uključujući nepušače.
Prosječna starost u trenutku postavljanja dijagnoze je 70 godina, a kada se bolest otkrije prije 50. godine, govori se o ranom, odnosno mladalačkom raku pluća.
Novija istraživanja pokazala su porast ove vrste raka kod nepušača, što je podstaklo naučnike da detaljnije istraže moguće uzroke.
U studiji je analizirano 187 pacijenata sa ranim rakom pluća, od kojih su 78% bile žene.
Ispitanici su podijeljeni prema biološkim putevima koji pokreću tumore:
- EGFR grupa – 73 pacijenta
- fusion-pozitivna grupa – 82 pacijenta
- mješovita grupa mutacija – 32 pacijenta
Istraživači su prikupili podatke o načinu života godinu prije postavljanja dijagnoze, uključujući pušenje, korišćenje kontraceptiva i ishranu.
Kvalitet ishrane ocjenjivan je pomoću indeksa Healthy Eating Index (HEI), pri čemu veći rezultat označava zdraviju ishranu.
Da li pesticidi mogu objasniti vezu?
Većina učesnika nikada nije pušila. Kod nepušača sa ranim rakom pluća pronađena je iznenađujuća povezanost između kvaliteta ishrane i pojave bolesti.
Grupe su imale viši HEI rezultat – oko 65% – u odnosu na prosjek odraslih u SAD, koji iznosi oko 57%.
Takođe su konzumirali više:
- tamnozelenog povrća
- mahunarki
- integralnih žitarica
Ipak, ova povezanost ne znači da zdrava hrana uzrokuje rak. Naučnici smatraju da bi mogući uzrok mogli biti faktori iz okruženja, poput hemikalija koje se koriste u proizvodnji hrane.
Kontraceptivi kao mogući faktor
Utvrđeno je i da je upotreba oralnih kontraceptiva bila znatno češća među ženama u studiji nego u opštoj populaciji.
Dok u SAD oko 11,4% žena koristi kontraceptivne pilule, u studiji je:
- oko 77% žena u pojedinim grupama koristilo pilule
- oko 65% žena u drugim grupama koristilo pilule
Ovi podaci ne dokazuju uzročno-posljedičnu vezu, ali ukazuju na mogući faktor koji bi trebalo dodatno istražiti.
Naučnici ističu da određene mutacije raka pluća, posebno EGFR, češće pogađaju žene i povezane su sa estrogenskim receptorima.
Takođe se navodi da pesticidi mogu sadržati hemikalije koje utiču na hormonski sistem.
Oprez u tumačenju rezultata
Stručnjaci upozoravaju da rezultate treba pažljivo tumačiti.
Ne postoje dokazi da:
- voće
- povrće
- integralne žitarice
direktno povećavaju rizik od raka pluća.
Moguće je da su pesticidi ili druge hemikalije pravi uzrok uočene povezanosti.
Takođe se naglašava da je zdrava ishrana i dalje veoma važna, jer loša ishrana i gojaznost povećavaju rizik od brojnih bolesti i pojedinih vrsta raka, uključujući rak dojke.
Zaključak
Iako studija donosi zanimljive rezultate, ona pokazuje samo povezanost, a ne uzročno-posljedičnu vezu.
Potrebna su dodatna istraživanja kako bi se utvrdilo:
- da li pesticidi imaju ulogu u razvoju bolesti
- kako hormoni utiču na nastanak raka pluća
- zbog čega se rak pluća sve češće javlja kod mlađih žena koje ne puše
Izvor: Medical News Today
