Estrogen je najpoznatiji po svojoj ulozi u reproduktivnom zdravlju, ali njegov uticaj se ne završava na menstrualnom ciklusu, trudnoći i menopauzi. Sve više istraživanja ispituje kako izloženost estrogenu tokom života može biti povezana sa zdravljem mozga i rizikom od kognitivnog opadanja.
Harvard Health navodi da reproduktivna istorija žene – uključujući vrijeme prve menstruacije, trudnoće i menopauze – utiče na ukupnu izloženost estrogenu tokom života, a ta izloženost bi mogla imati značaj za starenje mozga. Harvard Health
Zašto je estrogen važan za mozak?
Estrogen ne djeluje samo na reproduktivne organe.
Receptori za estrogen nalaze se i u mozgu, uključujući područja važna za pamćenje, učenje, raspoloženje i emocionalnu regulaciju.
Naučnici istražuju kako promjene nivoa estrogena utiču na neurone, krvne sudove u mozgu, upalne procese i sposobnost mozga da se prilagođava promjenama tokom života.
Menopauza je posebno važan period
Harvard Health navodi da se među reproduktivnim faktorima menopauza smatra jednim od najvažnijih kada je riječ o mogućem uticaju na zdravlje mozga.
Kasnija menopauza u pojedinim istraživanjima povezana je sa manjim rizikom od demencije, vjerovatno zato što znači duži period prirodne izloženosti estrogenu. Harvard Health
Ipak, to ne znači da ranija menopauza automatski vodi ka demenciji.
Na rizik utiču i genetika, krvni pritisak, dijabetes, fizička aktivnost, pušenje, san, obrazovanje i brojni drugi faktori.
Šta je sa trudnoćom i menstruacijom?
Životna izloženost estrogenu zavisi i od vremena početka menstruacije, broja trudnoća, dužine reproduktivnog perioda i drugih hormonalnih događaja.
Istraživači pokušavaju da razumiju da li određene kombinacije ovih faktora mogu imati dugoročne posljedice po moždano zdravlje.
Za sada nema jednostavne formule kojom bi se moglo izračunati individualni rizik.
Da li hormonska terapija štiti mozak?
Ovo je jedno od najčešćih pitanja, ali i jedno od najsloženijih.
Hormonska terapija može biti veoma korisna za određene simptome menopauze, ali se trenutno ne preporučuje isključivo radi prevencije demencije.
Odluka o njenoj primjeni zavisi od simptoma, godina, vremena koje je prošlo od menopauze, lične i porodične anamneze i drugih zdravstvenih faktora.
Zato se o hormonskoj terapiji treba razgovarati individualno sa ljekarom.
Šta žene mogu da urade za zdravlje mozga?
Bez obzira na hormonalnu istoriju, postoje faktori na koje se može uticati.
Redovna fizička aktivnost, kvalitetan san, kontrola krvnog pritiska i šećera u krvi, nepušenje, zdrava ishrana i održavanje društvenih kontakata povezani su sa boljim zdravljem mozga tokom starenja.
Hormoni su samo jedan dio mnogo šire slike.
Zaključak
Estrogen vjerovatno ima važnu ulogu u načinu na koji ženski mozak stari, ali nauka još uvijek pokušava da precizno utvrdi koliko je taj uticaj veliki i koje žene su najosjetljivije na hormonalne promjene.
Najvažnija poruka je da reproduktivna istorija može biti dio ukupne procjene zdravlja žene, ali ne određuje njenu budućnost.
Izvor: Harvard Health Publishing
